در دنیای امروز که روشهای نوین آموزش ریاضی به سرعت در حال گسترش هستند، چرتکه به عنوان یکی از ابزارهای سنتی اما مؤثر در یادگیری مفاهیم پایه ریاضی، دوباره جایگاه خود را در برنامههای آموزشی پیدا کرده است. اما در این میان، دغدغهای مهم ذهن بسیاری از والدین را مشغول کرده:
«آیا یادگیری چرتکه باعث سردرگمی یا تداخل در یادگیری ریاضی مدرسهای فرزندم نمیشود؟»
در این مقاله، به بررسی دقیق این نگرانی میپردازیم، با باورهای نادرست مقابله میکنیم و توضیح میدهیم که چرا آموزش چرتکه نه تنها مانعی برای یادگیری ریاضی نیست، بلکه میتواند مکملی قدرتمند برای درک عمیقتر مفاهیم ریاضی باشد.
بخش اول: منشأ نگرانی والدین از کجاست؟
بسیاری از والدین با مشاهده تفاوتهای ظاهری میان روشهای آموزش چرتکه و شیوههای رایج در مدارس، نگران این موضوع میشوند که کودک نتواند بین این دو روش ارتباط برقرار کند یا حتی دچار سردرگمی در انجام محاسبات ساده شود.
مثلاً:
- کودک در چرتکه بهجای نوشتن اعداد، مهرهها را حرکت میدهد.
- عملیات ذهنی چرتکه با تجسم انجام میشود، در حالی که در مدرسه مراحل حل بهصورت عددی و مکتوب انجام میشود.
- بعضی کودکان پس از یادگیری چرتکه، ترجیح میدهند با ذهن خود حساب کنند و دیگر مراحل نوشتاری را دنبال نکنند.
اما آیا اینها به معنای تداخل یا سردرگمی است؟ یا نشانهای از رشد ذهنی و تسلط بیشتر بر مفاهیم عددی؟
بخش دوم: واقعیت چیست؟ چرتکه، نه جایگزین بلکه مکمل
یادگیری چرتکه، برخلاف تصور رایج، با مفاهیم پایه ریاضی در تضاد نیست. بلکه بهطور هوشمندانهای همان مفاهیم را با شیوهای متفاوت و خلاقانه آموزش میدهد. کودک از طریق چرتکه:
- مفهوم عدد را بهتر درک میکند.
- به جای حفظ کردن، محاسبات را درک میکند.
- حافظه کاری و قدرت تمرکز خود را تقویت میکند.
چرتکه، روشی ذهنی-تصویری برای درک چهار عمل اصلی است. وقتی کودک آن را بهخوبی یاد بگیرد، در واقع مهارت ذهنیای به دست میآورد که او را در حل سریعتر و دقیقتر مسائل ریاضی مدرسه یاری میکند.
بخش سوم: تفاوت روش، تفاوت کارکرد
در آموزش ریاضی مدرسهای معمولاً بر روی فرمولها، مراحل نوشتاری و روشهای سنتی تأکید میشود. این در حالی است که چرتکه با تکیه بر حافظه تصویری و محاسبه ذهنی، سرعت عمل و دقت را بالا میبرد.
مثلاً در حالی که کودک در مدرسه برای حل ۸۹+۲۴ باید مراحل نوشتاری طی کند، در چرتکه او میتواند این عدد را با تجسم مهرهها در ذهن خود در چند ثانیه محاسبه کند.
پس تفاوت روش برابر با تداخل نیست. در واقع این دو روش، مهارتهای متفاوتی را در مغز فعال میکنند:
- ریاضی مدرسه → مهارت نوشتاری، نظم و ترتیب، استفاده از کاغذ و قلم
- چرتکه → مهارت ذهنی، تجسم، حافظه و سرعت
بخش چهارم: چگونه میتوان هماهنگی ایجاد کرد؟
برای جلوگیری از هرگونه سردرگمی احتمالی، والدین و مربیان میتوانند با این راهکارها هماهنگی ایجاد کنند:
- تفکیک زمان آموزش: زمان مشخصی برای تمرین چرتکه و زمان مشخصی برای انجام تکالیف ریاضی مدرسه تنظیم شود.
- تأکید بر کاربرد دوگانه: به کودک آموزش داده شود که چرتکه یک ابزار کمکی است و او باید روش مدرسه را نیز یاد بگیرد.
- مربیان آگاه و با تجربه: آموزش چرتکه توسط افرادی انجام شود که با سیستم آموزشی مدرسه آشنایی دارند و میتوانند کودک را راهنمایی کنند.
- ارتباط با معلم مدرسه: در صورت امکان، معلم مدرسه در جریان آموزش چرتکه قرار گیرد تا با ذهنیت کودک هماهنگ باشد.
بخش پنجم: تجربه موفق روبوکد در ایجاد هماهنگی بین چرتکه و آموزش مدرسه
مؤسسه روبوکد با بیش از 10 سال سابقه حرفهای در آموزش تخصصی چرتکه، موفق شده است مسیر یادگیری کودکان را با آموزش رسمی مدارس هماهنگ کند. مربیان روبوکد با شناخت عمیق از ساختار ذهنی کودکان و برنامه درسی مدارس، دورههایی طراحی کردهاند که در آنها نهتنها کودک دچار سردرگمی نمیشود، بلکه از مهارتهای چرتکه در حل مسائل درسی هم بهرهمند میشود.
همچنین این مجموعه با برگزاری المپیادهای متعدد در سطح کشوری و بینالمللی، بستری رقابتی و انگیزشی برای سنجش تواناییهای ذهنی کودکان فراهم کرده که باعث رشد سریعتر مهارتهای محاسباتی میشود. این موفقیتها، نتیجه تجربه، تخصص و طراحی آموزشی منسجم در روبوکد است.
بخش ششم: صحبت والدین؛ نمونهای از تجربه واقعی
خانم نادری، مادر یک دانشآموز کلاس سوم، میگوید:
«اولش میترسیدم دخترم با چرتکه دچار گیجی بشه و نتونه تکالیف مدرسه رو خوب انجام بده. اما بعد از سه ماه، نه تنها سرعت محاسبهاش بالا رفت، بلکه نمره ریاضی مدرسهاش هم بهتر شد. حالا خودش با علاقه تمرینهای چرتکه رو انجام میده و توی کلاس ریاضی همیشه داوطلب حل سوالاته.»
این نمونهها تأیید میکنند که با آموزش صحیح و مدیریت مناسب، چرتکه نه تنها مانعی برای آموزش مدرسه نیست، بلکه میتونه به قویتر شدن پایههای ریاضی کودک کمک کنه.
جمعبندی: باور غلط یا واقعیت؟
واقعیت این است که اگر چرتکه درست، اصولی و توسط مربیان متخصص آموزش داده شود، نهتنها باعث تداخل با ریاضی مدرسه نمیشود، بلکه به رشد ذهنی، افزایش دقت و درک بهتر مفاهیم عددی در کودک کمک میکند.
نگرانی از گیج شدن کودک، بیشتر ناشی از تفاوت ظاهری روشهاست نه تعارض واقعی بین مفاهیم.
اگر بهدنبال رشد ذهنی همهجانبه کودک خود هستید، آموزش چرتکه یک گزینه هوشمندانه و مؤثر است؛ بهویژه اگر آن را در مجموعهای حرفهای مانند روبوکد با سابقهای درخشان و تیمی کارآزموده آغاز کنید.
