چرتکه یکی از قدیمیترین ابزارهای محاسباتی است که تا به امروز کاربرد خود را حفظ کرده است. امروزه اما، از آن به شکل تخصصیتر و پیشرفتهتری استفاده میشود.
محاسبات ذهنی یا Mental Calculation در دنیای امروز یکی از مهارتهای ارزشمند به شمار میآید. برای یادگیری این مهارت، ابتدا لازم است کار با چرتکه را به طور کامل بیاموزید، سپس محاسبات را به صورت ذهنی آغاز کنید.
یادگیری محاسبات ذهنی نه تنها باعث افزایش سرعت حل مسائل ریاضی میشود، بلکه مزایای شناختی زیادی مانند تقویت حافظه فعال، افزایش تمرکز، بهبود مهارت حل مسئله و هماهنگی بین نیمکرههای مغز به همراه دارد.
در این مقاله، ۱۰ روش علمی، عملی و اثباتشده برای تقویت این مهارت ارزشمند را بررسی میکنیم.
تفاوت چرتکه و چرتکه ذهنی
قبل از ورود به روشهای آسانسازی محاسبات، بهتر است با تفاوت این دو آشنا شویم:
- چرتکه فیزیکی: همان ابزار واقعی با مهرهها و میلهها که با حرکت انگشتان روی آن عملیات ریاضی انجام میشود.
- چرتکه ذهنی (Mental Abacus): توانایی تجسم شکل و حرکت مهرههای چرتکه در ذهن، بدون استفاده از ابزار فیزیکی.
چرتکه ذهنی باعث میشود مغز سریعتر و دقیقتر اطلاعات را پردازش کند و در طولانیمدت فعالانهتر به حل مسئله بپردازد.
۱. استفاده از تکنیک چرتکه ذهنی
ابتدا با چرتکه فیزیکی تمرین کنید تا جای مهرهها و نحوه حرکت آنها را بشناسید. سپس، پس از تثبیت این شناخت، محاسبات را با چشم بسته انجام دهید.
در شروع از اعداد ساده استفاده کنید و به تدریج درجه سختی را افزایش دهید. این کار شاید در ابتدا دشوار به نظر برسد، اما پس از مدتی، میتوانید بدون نگاه کردن، محاسبات را بهراحتی انجام دهید.
۲. تقسیمبندی اعداد برای محاسبه سریع
برای محاسبه اعداد چندرقمی و پیچیده، آنها را به بخشهای کوچکتر و سادهتر تقسیم کنید.
این روش فشار ذهنی را کاهش میدهد و دقت و سرعت را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.
۳. تمرین حرکات انگشت بدون نگاه کردن
چرتکه یک ابزار لمسی است و بخش زیادی از سرعت شما به مهارت انگشتان بستگی دارد.
وقتی بتوانید بدون نگاه کردن مهرهها را جابهجا کنید، زمان پردازش بصری حذف میشود و تمرکزتان روی محاسبه دقیق خواهد بود.
برای این کار، روزانه زمانی را به تمرین اختصاص دهید. ابتدا با اعداد ساده شروع کنید و هنگام محاسبه چشمها را ببندید. از فرد دیگری بخواهید نتیجه محاسبه شما را بررسی کند.
۴. ایجاد ریتم و صدا هنگام حرکت مهرهها
بسیاری از اساتید چرتکه توصیه میکنند هنگام جابهجا کردن مهرهها ریتم ثابت داشته باشید؛ مثلاً با ضربه ملایم روی میز یا گفتن اعداد با آهنگ خاص.
این کار باعث کاهش خطا و ایجاد هماهنگی بیشتر بین ذهن و حرکات دست میشود.
۵. تسلط بر محاسبات پایه
پیش از ورود به مسائل پیچیده، در جمع، تفریق، ضرب و تقسیم ساده تسلط کامل پیدا کنید.
این مهارتها مانند آجرهای پایه یک ساختمان هستند و محاسبات پیشرفته بر آنها بنا میشود.
۶. تمرین روزانه با تایمر
برای پیشرفت سریع، باید هم دقت و هم سرعت را به طور همزمان تمرین کنید.
یک تایمر بردارید و زمان حل مسائل را ثبت کنید. هر روز تلاش کنید این زمان را کمتر کنید. این روش برای مسابقات چرتکه و محاسبات ذهنی بسیار کاربردی است.
۷. تصویرسازی سهبعدی مهرهها
تصویرسازی سهبعدی یعنی تجسم مهرهها با رنگ، شکل و حتی سایههایشان در ذهن.
برای تقویت این مهارت، ابتدا به چرتکه واقعی نگاه کنید و تمام جزئیات آن را به خاطر بسپارید. سپس چشمها را ببندید و همان تصویر را در ذهن بازسازی کنید.
آموزش تخصصی چرتکه با مجموعه روبوکد
مجموعه روبوکد با بیش از یک دهه فعالیت در زمینه آموزش چرتکه به کودکان و نوجوانان، همواره طبق استانداردهای آموزشی روز دنیا پیشتاز بوده است.
این مجموعه با بهرهگیری از مربیان مجرب و روشهای نوین، دورههای تخصصی محاسبات ذهنی و چرتکه را برای گروه سنی ۵ تا ۱۵ سال برگزار میکند.
هدف روبوکد، پرورش نسل آیندهای توانمند، باهوش و خلاق است که بتوانند از مهارتهای ریاضی و ذهنی خود در مسیر موفقیت تحصیلی و زندگی استفاده کنند.
